يكي از مسايل عمدهاي كه كارگران با آن سر و كار دارند بروز ناراحتيها و بيماريهاي پوستي
است كه در اثر كار كردن و برخورد با مواد ويژهاي كه پيرامون آنها وجود دارد پديدار ميشود . از
آنجايي كه كارگران زحمتكش درصد قابل توجهي از جمعيت کشور را تشكيل ميدهند ، بر آن
شدم تا در اين نوشتار بيماريهاي پوستي آنها را بررسي كنم .
1-آماس پوستي (التهاب) :
بيش از دو سوم درماتيت ها(حساسيت پوستي ) در كارگران به دنبال آسيب مستقيم پوست
به وسيله تماس با گرد مواد ساينده مانند : زغال سنگ ، آجر ، پشم شيشه ، پودرسنگ و يا
مواد محرك از قبيل اسيد ، قليا و مواد سوزاننده پديد ميآيند . اگر اين مواد شيميايي غليظ
بوده و به مدت زيادي با پوست در تماس باشد ، به ياختههاي پوستي آسيب ميرسانند .
مواد قليايي عبارتند از : مواد چربيزداي ساده ( صابون ) ، آهك ، آب نمكدار ، روغنهاي مايع
و سرد كنندهها .
و مواد سوزاننده مانند : پارافين ، تتراكلريد كربن ، بنزين ، سفيد كنندهها و تينر .و مواد اسيدي
مانند : اسيد سولفوريك و اسيدكلريدريك .
2-درماتيت تماسي :
بسياري از موادي كه در صنعت به كار ميروند توانايي حساسيتزايي دارند ؛ البته تعداد
كمي از كارگران در خطر درماتيت قرار دارند . نمونههاي شايع مواد حساسيتزا عبارتند از :
موادي كه در لامپسازي به كار ميروند ، محلولهاي حاوي فلزات كروم و نيكل ( كه اين مواد
3-پوست خسته :
پس از گذشت سالها تماس پوست با گردها و مايعات محرك امكان دارد اين حالت پديد آيد .
در ايـن بيماري پـوست ضـخيـم و چرمي شده، خـطـوط روي دســـت بيشتر وعميقترميشود
و يـك سـري خــراش و تــركهـاي پـوستي بــر روي آن آشــكـار شده كه خارش خفيفي هـم
دارنـد . اين حالت در كـارگـران قـديمي مـعادن زغـال سنگ و كـارگـران ساختمـاني ( به ويژه در
اثر تماس با سيمان ) ديده ميشود .
4-جوش صنعتي :
جوشهاي چركي ( آكنه ) روي تنه ، اندام و چهره به دنبال تماس با بخار نفتالين ، روغنهاي
مكانيكي و فنل هاي كلردار ( سموم علفكش ) پديد ميآيند . بعضي از اين مواد شيميايي
آنچنان قوي هستند كه حتي زن و فرزندان كارگر نيز ممكن است دچار آكنه شوند . آكنه
روغني در كارگران جوان غيرماهري كه لباسكار آنها به روغن آلوده ميشود بيشتر بوجود
ميآيد . از مواد ديگري كه موجب نمايان شدن جوش ميشوند ، ميتوان از قطران زغال
وروغنهای غيرمحلول برشكاري با نقطه جوش بالا ( بر روي ساعد و ران ) نام برد .
5-سرطان پوست :
برخي مواد شيميايي كه با گذشت زمان باعث دگرگوني در ياختههاي پوستي ميشوند،
مي توانند منجر به بروز سرطان شوند. قطران ، روغنهاي معدني، قير و قيرصنعتي مهمترين
اين مواد هستند . ضايعات معمولاً در سطح تماس با پوست آشكار ميشوند؛ ولي
نقطه ديگري كه غالباً از دید چشم پنهان ميماند بر روي پوست بيضه ميباشد .
6-آسيب پوستي به دنبال پرتو تابي :
تماس با مواد هستهاي ( راديواكتيو) و پرتو ايكس باعث سوختگي ، زخم شدن ، التهاب
مزمن و ايجاد ترك در پوست ميشود . دگرگونيهاي بدخيمي نيز ممكن است روي دهد . نور
خورشيد نيز در درازمدت ممكن است همين اثرات را در افرادي مانند كشاورزان و كارگران
معادن روباز داشته باشد .
7-بيرنگ شدن پوست :
تماس با برخي مواد شيميايي سبب از بين رفتن رنگدانههاي پوستي ميشود . از
جملهي اين مواد ميتوان به هيدروكوئينون ( در صنايع داروسازي ) و پي تي بي پي ( در
محلولهاي ضدعفوني و چسبها ) اشاره كرد . مواد ضد اكسيداني كه در دستكشهاي
لاستيكي وجود دارند نيز موجب از بين رفتن رنگدانهها (در دست كارگراني كه اين دستكشها
را ميپوشند) ميشوند .
8-عفونت پوست :
عفونت قارچي انگشتان در معادن و سنگبريها ممكن است به وسيله حمامهاي
مشترك و خيس بودن طولاني اندامها انتشار يابد . سياه زخم در كارگراني كه با دام ها و
فراوردههاي آنان سر و كار دارند ديده مي شود . (توجه داشته باشيد كه غير از اين مورد بقيه
موارد هرگز واگيردار نيست . )
*بهداشت كار:
شايسته است كارگران تا آنجايي كه امكانپذير است با مواد محرك و حساسيتزا تماس
نداشته باشند. در مواقعي هم كه امكان جلوگيري از تماس وجود ندارد، بايد از لباس هاي
محافظ ، پيشبند ، دستكش و چكمه استفاده شود . دستكشهاي لاستيكي بايد لايه دروني
پارچهاي داشته باشند يا اين كه در زير آنها دستكش نخي جداگانهاي پوشيده شود . لباس كار
آلوده به روغن يا گرد و غبار بايد مرتب شسته شود . پيش از شروع به كار ميتوان از
كرمهاي محافظ ( اگرچه اثر كامل حفاظتي ندارند )استفاده كرد . در پايان كار هم ميتوان از
كرمهاي نرم كننده استفاده كرد(پس از شستشو ) . در صورت پديدار شدن ضايعات ، مشاوره
با پزشك جهت درمان و پيشگيري از بروز ضايعات بعدي الزامي است .

.




