برنامه خوراکی كودكان :
بچهها براي رشد و بالندگي نياز به مواد خوراكي گوناگوني دارند؛ بنابراين از رژيم
غذايي محدود كننده در كودكان استفاده نميشود (براي نمونه در يك مهماني ميتوان به كودك اجازه خوردن شيريني را كه برايش ممنوع است، داد) ولي يك سري نكات ويژه را جهت حفظ تندرستي كودك بايستي رعايت كرد:
1- براي كودكان، شش وعده غذايي پيشنهاد ميشود، سه وعده غذاي اصلي (صبحانه، ناهار، شام) و سه وعده غذاي فرعي (ساعت 10 بامداد، عصرانه، شب هنگام پيش از خواب). از خوردنيهايي كه براي وعده فرعي مورد استفاده قرار ميگيرند ميتوان به يك ليوان شير، يك بيسكويت غير شيرين، نان و پنير یا يك ساندويچ كوچك اشاره كرد.
2. خوردنيهاي شيرين هرگز به بيمار داده نشود. (آب نبات، شكلات، مربا، عسل و شيرينيها)
3. از خوردن ميوههاي بسيار شيرين مانند انگور، انجير، خرما، كشمش و ... خودداري شود. ميوههاي ديگر را به مقدار متعادل در فواصل بين غذاها ميتوان مصرف كرد.
4. از خوردن خوراكيهايي كه چربي زياد دارند، پرهيز شود. چربيهاي حيواني را كمتر كرده و به جاي آن بيشتر از روغنهاي گياهي استفاده شود. تخممرغ را هفتهاي دو يا سه عدد ميتوان خورد.
5. غذا بايد هميشه سر ساعت معيني صرف شود. عقب افتادن ناهار يا شام و يا نخوردن غذا در فردي كه ديابت او تحت كنترل است، سبب پايين آمدن قند خون و پديدار شدن نشانههاي آن در بيمار ميشود.
برنامه خوراکی بزرگسالان:
رژيم غذايي در بزرگسالان با توجه به وزن آنها و به وسيله پزشك درمانگر تنظيم ميشود. خوراكيهايي كه مصرف ميشوند بايد بتوانند كالري روزانه مورد نياز بدن را فراهم سازند.
مواد نشاستهاي كه براي تغذيه به كار ميروند، بايد بين 40 تا 60 درصد كالري و انرژي مورد نياز بدن را آماده سازند. (بطور كلي جسم آدمي براي تأمين انرژي از مواد نشاستهاي و چربيها استفاده كرده و براي رشد و توليد بافتهاي تازه، مواد پروتئيني را به كار ميبرد.)
مواد پروتئيني (مواد سفيدهاي) نيز به ميزان 1 گرم در مقابل هر كيلوگرم از وزن بدن مورد نياز ميباشد. (به عنوان نمونه در يك فرد 70 كيلويي، استفاده از 70 گرم گوشت در روز مناسب است). خوردن قندي كه به طور معمول استفاده ميشود گرچه در رژيم غذايي بيمار
مجاز نيست ولي استفاده از آن در حد كم (به طور مثال همراه با 3 استكان چاي روزانه) قند خون را بالا نميبرد.
يك برنامه خوراکی مناسب:
يك برنامه غذايي روزانه و مناسب را به صورت زير ميتوان تنظيم كرد:
دو قسمت شير، 7 قسمت ميوه، 12 قسمت نان، 8 قسمت گوشت، 4 قسمت چربي و مقادير نامحدودي سبزيجات.
البته برنامه بايستي با خوردنيهاي مجاز قابل تعويض باشد. براي تنظيم برنامه غذايي، خوراكيهاي مورد علاقه و در دسترس بيمار رابايد مد نظر داشت.
برنامه غذايي را به اين صورت ميتوان تنظيم كرد كه كالري و انرژي مورد نياز توسط:
15% صبحانه، 35% ناهار، 30% شام و 15% غذاي آخر شب تأمين گردد.
در رژيمهاي انسوليني باكنترل دقيق ميتوان برنامه غذايي را به صورت زير درآورد:
20% صبحانه، 15% اواسط بامداد، 20% ناهار، 15% عصرانه و 30% شام.
يادآوري:
1- مواد نشاستهاي در سبزيجات و ميوههاي زير بين 3 تا 5 درصد است:
كاهو، اسفناج، تربچه، خيار، گوجهفرنگي، باقلا، عدس، لوبيا، نخود و ...
2- ميوهها و سبزيجات زير، بين 5 تا 15 درصد نشاسته دارند:
توت، قارچ، شلغم، بادمجان، چغندر، پياز، كدو، سيبزميني، هويج و ...
3- هندوانه، پرتقال، ليموشيرين، نارنگي و گيلاس بين 5 تا 10 درصد.
4- سيب، زردآلو، گلابي، انار و طالبي حدود 15 درصد.
5- موز، انگور، خربزه، خرمالو و ازگيل داراي 20 درصد .
6-آلبالو، انجير، خرما و كشمش در برگيرندهي 70 تا 80 درصد نشاستهاند.