رژیم غذایی در بیماران قلبی

برنامه خوراکی: خوراكي‌ها نقش مهمي را در پيشگيري از سكته قلبي ايفا مي‌كنند. براي پيشگيري مي‌توان مواد غذايي زير را پیشنهاد کرد:
 
1 – لبنيات :
  آ) شير كم‌چرب ( 1 درصد ) 2 تا 4 ليوان در شبانه‌روز
ب) ماست كم‌چرب (5/1 درصد ) نيم كيلو در شبانه‌روز
پ) پنير كم‌چرب ( كم‌نمك ) 25 تا 50 گرم در روز
ت) از مصرف خامه ، سرشير و كره پرهيز نماييد.
 
2 – گوشت:
  آ) قرمز بدون چربي 100 گرم 2 بار در هفته
ب) سفيد (سينه مرغ و ماهي) 100 گرم در هر روز
پ) از مصرف كله‌پاچه، آبگوشت پرچرب، كتلت و گوشت چرخ‌كرده، دنبه يا پيه پرهيز كنيد .
 
3 – تخم مرغ:
  آ) سفيده تخم‌مرغ ( آب‌پز يا نيم‌رو با روغن مايع ) 2 تا 4 عدد در روز
ب) زرده تخم‌مرغ 2 عدد در هفته
 
4 – حبوبات:
  آ) سويا 50 گرم روزانه
ب) عدس و ماش 100 گرم سه بار در هفته
پ) لوبيا يكبار در هفته
 
5 – روغن:
  آ) از مصرف خورشت‌هاي پرچربي پرهيز نماييد.
ب) از روغن مايع براي پخت‌وپز استفاده نماييد.
پ) روغن حيواني 1 تا 2 بار در هفته به‌مقدار خيلي كم مجاز مي‌باشد.
ت) روغن جامد به شدت محدود شود.
ث) سرخ كردني‌ها را محدود نماييد. غذاي آب‌پز سالم‌تر مي‌باشد.
 
7 - سبزي و ميوه:
  آ) سبزيجات تازه، آبغوره بي‌نمك ، آبليمو و سالاد روزانه مصرف شود.
ب) از ميوه‌هاي گوناگون 100 تا 200 گرم در روز خورده شود.
 
8 - مغزها و آجيل:
  آ) مغز گردو 4 عدد در روز
ب) مغز بادام، فندق، بلوط، پسته و تخمه ها بدون نمك خورده شود.
 
9 – تعداد وعده هاي غذايي:
 آ) 4 تا 5 وعده غذاي سبك در طول روز استفاده نماييد. (صبحانه، ناشتایی، ناهار، عصرانه، شام)
ب) از پرخوري شديداً پرهيز كنيد.
پ) همراه غذا شربت‌آلات و نوشابه مصرف نكنيد. دوغ بدون نمک جایگزین خوبی برای نوشابه است.
ت) از خوراكي‌های كم‌نمك بهره گرفته شود.
 
10 – وزن مناسب:
 وزن شما بايد متناسب با قد شما باشد . اگر عدد صد را از قد خودتان برداريد وزن تقریبي شما بدست مي‌آيد، به‌عنوان نمونه برای قد 170 سانتي متر وزن 70 متناسب مي‌باشد. در بيماران قلبي بهتر است 5 كيلو از اين مقدار پايين‌تر محاسبه شود .
البته با فرمول‌هاي دقيق‌تري مي‌توان قد و وزن متناسب را (برای سن بالاتر از 15 سال)  بهتر اندازه گرفت:
در آقایان:   ( قد – 150)× 9/0 = وزن مناسب)
در بانوان پیش از زایمان:   (قد – 145)× 9/0 = وزن مناسب)
در بانوان پس از زایمان:   (همان فرمول آقایان)

 
11 – چربی موضعی:
چربي‌هاي زير پوست در اطراف شكم و پهلوها نشانه‌هاي هشداردهنده مي باشند. زيرا شما را مستعد چربي خون، فشارخون، بيماري قندخون و در نهايت سكته قلبي مي‌نمايند.
 

12 – آزمایش:
 به صورت دوره اي دست كم هر سه تا 6 ماه، غلظت خون و کم‌خونی، كلسترول، تري‌گليسريد و قند خون (و گاهی اوره) را بررسی و كنترل نماييد. براي بيماران قلبي رسيدن به حد ايده‌آل كاملاً ضروري مي‌باشد .
اندازه پسندیده آزمايش‌هاي براي بيماران قلبي عروقي:

                   FBS : 70 – 110                           BUN: 8 - 24                              
                HDL : 30 – 8                              TG : 50 – 200
         LDL : 90 – 200                            choles : 120 – 200                        
     در بانوان  Hg : 12 - 16                 در آقايان  Hg  : 13 – 17

شب ادراری در کودکان

شناسایی:
معمولاً در هر خانه‌اي يك كودك كه محيط خانواده را گرم و شيرين سازد وجود دارد . بنابراين شما هم با مسئله بي‌اختياري ادراري فرزندتان و يا خواهر و برادر كوچكتان مواجه بوده‌ايد . واژه بي‌اختياري ادراري هنگامي بكار برده مي‌شود كه كودك در سني باشد كه در آن سن بايستي بتواند كنترل ادرار خود را داشته باشد(5-4 سالگي) ولي او نتوان چنين انتظاري را برآورده سازد.

مسئله بي‌اختياري در پسر بچه‌ها شايعتر بوده و به دو گونه اوليه و ثانويه تقسيم مي‌گردد:
در نوع اوليه كودك براي مدت زماني طولاني اختيار ادرار خود را ندارد ولي چنانچه پس از يك مدت طولاني با توانايي نگهداشتن ادرار (حدود 12-6 ماه) دچار بي‌اختياري شود واژه ثانويه بكار مي‌رود.

شايعترين نوع بي‌اختياري در كودكان، خواب ادراري (بي‌اختياري شبانه) است . در شش سالگي حدود 23% بچه‌ها دست‌كم يكبار در ماه دچار بي‌اختياري ادراري مي‌شوند و بين 12-6 سالگي هم حدود 10% كودكان چنين مشكلي را دارند.
البته خواب ادراري در كودكان زير شش سال آنچنان شايع است (بيش از 30%) كه ديگر بكار بردن واژه بي‌اختياري بي‌معني به نظر مي‌رسد. بي‌اختياري روزانه تنها در يك درصد كودكان بين 6-12 سال ديده مي‌شود.

علل بي‌اختياري:
مثانه هر فرد براي كنترل ادرار، داراي دريچه ماهيچه‌اي است . نوزادان اختياري بر روي اين دريچه ندارند، ولی به‌مرور زمان همراه با رشد كودك و آموزش وي ، توانايي كنترل دريچه بوجود مي‌آيد. در بیشتر موارد در بی‌اختياري اوليه علت را مي‌توان به تأخير در بلوغ كنترل دريچه مربوط دانست. ديركرد در بلوغ كنترل دريچه در كودكاني كه در خانواده‌هايي با سطح فرهنگ پايين و يا در خانواده‌هايي كه مشاجره همیشگی دارند، زندگي مي‌كنند، بيشتر است. يعني به طور كلي در كودكان با محروميت اجتماعي شايعتر است.

يافته‌هاي پِژوهشگران مركز پزشكي وود جانسون نيوجرسي نشان می‌دهد که، تغذيه نوزادان با شير مادر موجب از بين رفتن احتمال شب ادراري در سالهای كودكي آنان مي‌شود. شير مادر به‌دليل انتقال اسيدهاي چربي ویژه‌ای به نوزاد نقش چشمگيري در رشد مغزي، عصبی و درنتیجه کنترل دریچه ادراری دارد.

در نوع ثانويه پيدايش يك حادثه يا فشار رواني براي كودك مانند جدایي از پدر و مادر یا تولد فرزند ديگري در خانواده علت مهمي است.

علت‌های دیگری كه براي اينگونه موارد مي‌توان برشمرد عبارتند از : عفونت ادراري، حساسيت دستگاه ادراري به مواد شيميايي مانند صابون، بيماري قند در كودك.
 چنانچه كودك به عفونت ادراري دچار باشد داراي نشانه‌هاي ديگري مانند سوزش ادرار، و ادرار كردن پی‌درپی (تکرر) است.
به طور كلي چنانچه پس از هفت سالگي مسئله خواب‌ادراري وجود داشته باشد، مشورت با پزشك الزامي است.

 درمان:
پس از انجام آزمايش ادرار و كشت ادرار براي رد كردن عفونت ادراري برنامه‌ی زير توصيه مي‌گردد. البته معمولاً تا پيش از شش سالگي درماني سفارش نمي‌گردد زيرا ميزان بهبودي خودبخود بسيار بالاست .
كودك بايستي در اين زمينه خود نقش فعالي را به عهده گيرد، به او اجازه دهيد كه در اين مورد با پزشك صحبت نموده و راهنمايي بخواهد. شبها پس از خيس نمودن بستر، خودش لباسها و بسترش را تعويض كند. پس از شام، نوشیدنی و خوراكيهاي آبكي مانند هندوانه نخورد. پيش از خواب به دستشويي برود.
والدين نبايد با خشم يا تنبيه كردن با اين مسئله برخورد كنند زيرا ممكن است نتيجه معكوس داشته باشد، بلكه شایسته است در اينگونه موارد با كودك به ملايمت رفتار شود.

 مي‌توان براي كودك يك تقويم يا دفترچه خريد و از او خواست كه براي هر شبي كه خود را خيس مي‌كند نماي ابر و باران و براي شبهايي كه اين مسئله وجود ندارد يك خورشيد رسم كند، آنگاه براي هر شب خشك يك ستاره و براي هفت شب خشك پياپي يك جايزه به او بدهيد.

يكي از سودمندترين وسائلي كه در اين زمينه بكار مي‌رود‌، دستگاه زنگ و تشكچه است. به محض اينكه اولين قطره‌های ادرار سرازير مي‌شود زنگ آرام دستگاه به صدا درآمده و كودك را از خواب بيدار مي‌كند تا بتواند خود را نگه دارد. ميزان موفقيت اين دستگاه بالاست ولي استفاده از آن حوصله كافي مي‌خواهد (استفاده از دستگاه براي چندين ماه).

براي كنترل ادرار از دارو درماني نيز مي‌توان بهره جست. دارويي كه پزشكان بكار مي‌برند «ايمی پيرامين» است كه در هفته اول پاسخ خوبي ديده مي‌شود ولي از آنجائي كه پس از قطع دارو دوباره مسئله بي‌اختياري برمي‌گردد، دارو براي درازمدت تجويز مي‌گردد. يك ماه پس از رفع بي‌اختياري، دارو را بايستي كم‌كم قطع كرد. لازم به يادآوري است كه استفاده از دارو حتماً بايستي زير نظر پزشك باشد.

داروی درمانی دیگر قطره دسموپرسین است که از راه بینی استفاده می‌شود و اثر بسیار خوبی داشته است.
از داروهای گیاهی نیز می توان به پونه اشاره کرد که در درمان شب ادراری سودمند بوده است.

روزه و پزشکی

پاره اي از مردم گمان مي كنند كه روزه داري تنها يك تكليف ديني و مخصوص مسلمان ها مي باشد ، در صورتيكه در اديان ديگر ( مسيحي ، يهودي ، زردشتي و . . . ) هم روزه گرفتن وجود دارد . افزون بر اين ، روزه نه تنها يك حكم مذهبي ، بلكه يك عملكرد بهداشتي ، درماني هم دارد و اين مسأله از نظر پزشكي اثبات شده است.

 اولين گام در روزه داري ، خوردن كامل سحري مي باشد . تغذيه كافي سحر ، انرژي مورد نياز بدن را به مدت 7 – 8 ساعت فعاليت بدني و ذهني تأمين مي كند . روزه بدون سحري ، زمان گرسنگي را افزايش داده و موجب كاهش تمركز و بازدهي ذهني همراه با ضعف مي شود . يك وعده غذاي گرم به همراه سبزي و ميوه و با نوشدن آب ميوه و چاي رقيق ، براي پيشگيري از گرسنگي و تشنگي در طول روز ، به هنگام سحر سفارش مي گردد.

باز كردن افـطـار بـايـسـتي با خوراكي هاي سبك و  ملايم باشد تا معده را براي دريافت غذاي اصـلـي آمـاده سـازد . البـته خوردن خوراکیهای سـنگـين در افطار ،دستگاه گوارش را كه چـنـديـن ساعت استراحت داشته با مشكل روبــرو مـي كـنـد.

روزه و بـيـماري قـنـد:

بـه هـنـگـام روزه داري در افـراد تـنـدرست قند خون بـراي 12 – 10 ساعت در طول روز ثابت مـي مـاند و قند لازم را براي دستگاههاي بـدن بـويـژه مـغـز فـراهـم مـي سازد .
دربـيـمـاران قـندي كه زير درمان با داروی انسولين هستند ( ديابت نوع اول ) روزه گرفتن ممكن است زيانبار باشد، ولي در بيماري قند نوع دوم كه مشكل اصلي آنها چاقي هم مي باشد روزه گرفتن بستگي به وضعيت آنها دارد .

در اين بيماران (‌نوع دوم ) در صورت مزمن شدن بيماري كه منجر به پيدايش عوارض عصبي ، كليوي ، قلبي و . . . شده است روزه گرفتن سفارش نمي شود . در بيماري قندي نوع 2 بدون عارضه ، روزه گرفتن با شرط رعايت مسائل خوراكي آنها توصيه مي گردد . يكي از اهداف روزه ، حذف يك وعده غذايي مي باشد . اين براي بيماران ديابت بسيار سودمند بوده و باعث كاهش وزن آنها مي شود . البته اگر در سحري و افطار با خوردن زياد بخواهد كم خوري روزانه را جبران كنند آنگاه روزه گرفتن خطرناك خواهد بود . اين بيماران بايد سبزي و ميوه جات رابيشتر خورده از نمك ، شيريني و چربي حيواني پرهيز نمايند.

 
روزه و درد مفاصل :
 روزه داري باعث كاهش اسيد اوريك خون و در نتيجه كاهش رسوب آن در مفصل هاي بدن مي شود ، كه خود باعث كاسته شدن از درد مفاصل و بندها مي شود . همچنين در افراد چاق در طول ماه رمضان ، با    كاهش ذخيره چربي بدن ، از وزن بدن كاسته مي شود و در نتيجه فشار كمتري به مفاصل زانو ، مچ پا ، ستون مهره ها و لگن وارد شده و از درد ناشي از ساييدگي مفاصل مي كاهد.

چربي بدن و روزه :
 افراد چاق بدليل ميزان بالاي چربي زيرپوست و شكم ، مستعد بيماريهاي گوناگون مانند بيماري قلبي ، فشارخون ، كليوي ، ساييدگي مفاصل و ديابت مي باشند . با روزه گرفتن از ميزان اين چربي ها كاسته شده و در نتيجه ميزان رويداد اين بيماري ها كمتر مي شود . از اثرات ديگر روزه ، مصرف چربي خون مي باشد . بدليل كاهش قند خون در طول روزه داري بدن به استفاده از چربي براي تأمين سوخت و ساز خود روي مي آورد . در نتيجه از ميزان چربي خون كاسته مي شود . پايين آمدن چربي خون از ميان رسوب آن بر روي ديواره رگ ها كاسته و بدنبال آن رويداد بيماري قلبي ، فشار خون و سكته قلبي و مغزي كمتر مي شود.

 
مسائل رواني و روزه:
 روزه داري باعث تحريك ترشح مواد واسطه اي در دستگاه عصبي و بويژه مغز مي شود . ترشح اين مواد باعث شادابي جسماني و روان شده كه نقش عمده اي در تندرستي جان و روان دارد . همچنين روزه داري باعث افزايش اعتماد به نفس و احساس عزت نفس مي شود.

 روزه وكليه:

در بيماران گرفتار به بيماري كليوي ( كليه هاي سنگ ساز ، نارسايي كليه ، عفونت شديد كليه ، سنگ كليه بزرگ ) روزه گرفتن توصيه نمي شود. زيرا نخوردن باعث افزايش پتاسيم بدن و نياشاميدن باعث كاهش ادرار و افزایش غلظت آن (‌به دليل باز جذب آب از كليه ) مي شود كه ممكن است در افراد با سنگ كليه بزرگ كه نياز به جراحي يا سنگ شكن دارند مشكل ساز باشد. ولي در بيماران  با سنگ كليه كوچك روزه ممکن است زياني نداشته، و امکان دارد که كليه با عمل حفاظتي از ميزان اسيداوريك و كلسيم ادرار  كاسته، در نتيجه براي كاركرد كليه و بزرگ نشدن سنگ سودمند باشد. البته اين تنها در صورتي مفيد خواهد بود  كه روزه دار از نمك زيادي پرهيز نموده تا نياز كمتري به دفع نمك و به همراه آن آب بدن خود داشته باشد.

روزه و معده:

 روزه داري باعث استراحت معده در طول روز مي شود. استراحت معده نيز به نوبه خود باعث كاهش ميزان ترشح اسيد معده مي شود و همانطور كه همه مي دانيم اسيد معده يكي از عوامل زخم معده مي باشد. بنابراين روزه گرفتن يكي از عوامل كاهش زخم معده و دوازده ( اثني عشر یا Deodonum ) مي باشد. همچنين چون روزه از پرخوري روزانه مي كاهد بنابراين گاستيريت ( ورم معده ) هم كمتر شده ونفخ شكم وسوء هاضمه بهبود مي يابد. زيرا پرخوري و خوردن وعده هاي نامنظم غذايي تحريك ترشح اسيد و پركاري معده و ورم معده را به دنبال دارد. در افراد تندرست و روزه دار، اسيد كمتر ترشح شده واسيد ترشح شده  هم توسط صفرا خنثي مي گردد. تنها در افراد بيماري كه زخم معده و دوازدهه (اثنی عشر یا دئودونوم) فعال دارند ، به دليل اينكه به هنگام گرسنگي معده خالي بوده و اسيد معده به كمك خوراك و صفرا خنثي نمي گردد، ممكن است روي زخم اثر گذاشته و زخم را تشديد كند. بنابراين در اين حالت است كه مي توان روزه نگرفت.
 
روزه و فشارخون:

روزه داري باعث كاهش فشارخون در افراد با فشارخون بالا مي شود . به دليل كاهش ميزان قند و چربي و نمك خون در طول روز ، سختي ديواره رگها كمتر شده و در نتيجه فشار كمتري به آنها وارد آمده و فشارخون پايين مي آيد. در افراد عادي روزه دار در آخر روز ممكن است فشارخون كمي پايين تر بيايد كه  زياني نداشته و باعث استراحت دستگاههاي گوناگون بدن مي شود.

يادآوري :
 1-بيماراني كه بايستي دارو را بر اساس دستور پزشك ، سر ساعت ويژه اي ( مانند هر8 ساعت يكي ) بخورند، نمي توانند روزه بگيرند. زيرا چنانچه ساعت مصرف دارو بگذرد ميزان غلظت خوني دارو در بدن پايين آمده و اثربخش بودن آن از دست مي رود. بيماران يالا در صورتي مي توانند روزه بگيرند كه پزشك درمانگر آن دارو را عوض كرده و داروي مشابهي براساس ساعاتي كه تداخلي با طول روزه داري نداشته باشد ( مثلاً هر 12 ساعت يكي ) تجويز نمايد.

2 - در زنان باردار به علت نياز جنين به موادغذايي كامل روزه سفارش نشده است . البته روزه داري تغيير در وزن و حالت مادر ندارد ، بلكه احتمال كمتر رسيدن موادغذايي لازم به جنين وجود دارد.

۳ – درزنان شيرده در 4 تا 6 ماهه اول پس از زايمان بدليل تغذيه انحصاري كودك از شير مادر ، بدليل احتمال نرسيدن موادخوراكي لازم به بدن كودك شيرخوار روزه سفارش نشده است.

 4 – در بيماري هاي غذه تيروئيد ، در زمان پركاري و كم كاري فعال غده، روزه توصيه نمي شود . ولي در صورت كنترل و مهار شدن بيماري با دارو ، روزه گرفتن اشكال ندارد . همچنين در بيماري گواتر ( بزرگ شدن غده تيروئيد ) روزه داري سودمند است.

 5-در مورد بيماراني كه به دليل جسماني نمي توانند روزه بگيرند دو شرط اصلي وجود دارد: يا اينكه پزشك درمانگر روزه را برايشان زيان آور بداند يا اينكه خودشان احساس كنند كه با روزه داري بيماري شديدتر مي شود. البته براي تمامي بيماران نمي توان يك حكم كلي داد و بايد شرايط فردي را در نظر گرفت.